Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 8 februari 2018

“Je moet een knop omzetten en de stad zien als een natuurgebied”

Woensdag 8 februari bracht de fractie van D66 Gelderland werkbezoeken aan Arnhem en Wageningen met het thema ‘natuur in de stad’. In Arnhem maakte de fractie onder leiding van architect Harro de Jong een stadswandeling langs een aantal groene projecten in het centrum van Arnhem. In Wageningen stond het onderwerp participatie centraal. Wethouder Dennis Gudden vertelde over het betrekken van inwoners bij het groenbeleid en betrokken inwoner Christiaan van Zon leidde de fractie rond langs groene bewonersinitiatieven in de wijk Pomona. Statenlid Antoon Kanis schreef er het onderstaande verslag over.

We verzamelen om 10 uur in Rozet in Arnhem. We gaan zitten voor een kopje koffie en Harro de Jong, architect bij Bureau Harro, tovert meteen een aantal boeken en folders uit zijn rugtas. En de Gelderlander van die dag, waar een artikel in staat over roofvogels in de binnenstad. “Dat kan toch geen toeval zijn”, merkt de Jong op.

Na de koffie gaan we snel naar buiten. Voor de deur van Rozet ligt meteen een bijzonder project van de Jong. Het feestaardvarken is niemand in Arnhem en omgeving ontgaan, maar ook de ruimte er omheen is bijzonder. Het is een stukje Veluwe, maar dan midden in Arnhem. Letterlijk. De Jong belde een aantal jaren geleden met park De Hoge Veluwe met de vraag of hij een stuk Veluwe mocht hebben. “Natuurlijk!”, was het antwoord. Op de Hoge Veluwe worden jaarlijks vele hectares heide afgeplagd. Wat nu voor Arnhem een bijzonder stukje groen is, was ooit voor de hoge Veluwe een restproduct.

Het ambitieniveau moet omhoog

We lopen verder door Arnhem en De Jong merkt op dat er nog veel te winnen valt voor natuur in de stad. Hij vertelt hoe je muren en daken zou kunnen laten begroeien en hoe je met simpele ingrepen gebouwen een aantrekkelijke plek maakt voor insecten, vogels en vleermuizen. “De stad is eigenlijk een aaneengesloten heggenlandschap. Nederland heeft 3 miljoen achtertuinen, die samen een doe-het-zelf natuur vormen. Wist je trouwens dat er voor de verbouwing een slechtvalk op de Eusebius is gespot? Slechtvalken houden van hoge rotsachtige omgevingen. Eigenlijk vind je dat in deze omgeving allen in de stad!”

We lopen door naar de Rijnkade, waar De Jong trots vertelt over het project Stadsblokken-Meinerswijk. In het gebied worden recreatie, natuur, water en wonen gecombineerd. In het ontwerp van de woningen is biodiversiteit expliciet meegenomen. Zo kunnen er in ieder huis naast een gezin honderden dieren en insecten wonen.

Op de vraag wat hij ons als politici mee wil geven, komt een heel duidelijk antwoord: “Het ambitieniveau moet omhoog! Projecten zoals Stadsblokken-Meinerswijk zijn nu nog de uitzondering. Op heel veel andere plekken worden nog steeds grote, gestandaardiseerde wijken gebouwd. Juist op die plekken moet je projectontwikkelaars uitdagen. Energieneutraal, gasloos, natuurinclusief, waterbergend. We kunnen het allemaal, ook tegelijk, maar de overheid daagt de markt nog veel te weinig uit!”

Groen beleid maak je samen

Het tweede werkbezoek van de dag vindt plaats in Wageningen. In wijkcentrum de Pomhorst ontvangen wethouder Dennis Gudden en betrokken bewoner Christiaan van Zon ons. Dennis geeft een korte presentatie over het Groenbeleidsplan van de gemeente Wageningen. Ruim 3600 Wageningers (zo’n 10 procent van alle inwoners) hebben met de gemeente meegedacht over hoe zij willen dat het groene beleid van de gemeente er uit ziet. Hierdoor is de gemeente onder andere vorig jaar begonnen met ecologisch bermbeheer, is er een groenfonds opgezet en wordt er voor het eerst in jaren weer geïnvesteerd in groen in de wijken!

Voor het bermbeheer heeft Gudden nog wel een aandachtspunt: “Het ecologisch bermbeheer is een groot succes in Wageningen. Maar het houdt helaas op bij de provinciale weg. Daar heerst nog een kaal maairegime.” Gudden: “Je geeft ruimte aan planten, insecten en andere dieren. Het vraagt soms wat meer aandacht, maar onder de streep is het voor onze gemeente nog goedkoper ook!”

Al meer dan 60 buurtbeheerprojecten in Wageningen

Christiaan van Zon neemt ons mee naar buiten in de wijk. Midden tussen de gallerijflats ligt een bijzonder één van de oudste stukjes groen dat door de buurt beheerd wordt. 23 jaar geleden vroegen bewoners van de flats aan de gemeente of ze in het gemeentelijk groen een moestuin aan mochten leggen. En dat mocht. Tot op de dag van vandaag zijn er doorlopend zo’n 25 gezinnen die dit stukje groen onderhouden en ervan eten.

Even verderop ligt een zorgvuldig aangelegd stukje natuur. Met een aantal oude perenbomen, uit de tijd dat dit de rand van de stad was en hier fruittelers gevestigd waren, en een poel waar veel amfibieën zitten. Er wordt hier veel gespeeld door de kinderen in de wijk. Af en toe moet er een beetje worden opgeruimd, dat doen de inwoners van de wijk zelf. Voor de rest mag de natuur hier zijn gang gaan.

Direct hier aangrenzend zit de boomgaard van de wijk. Met niet alleen bekende soorten zoals pruimen en hazelnoten. Maar ook met bijzondere eetbare vruchten zoals moerbeien en mispels. In het voorjaar staan hier prachtig bloeiende bomen. In het najaar leren kinderen waar hun eten vandaan komt. Van Zon: “Het aanbod van vrijwilligers gaat af en toe met pieken en dalen, maar er zijn altijd wel mensen te vinden die een paar uurtjes de handen uit de mouwen willen steken.”

Natuurinclusief werken is de norm

De beide werkbezoeken van vandaag laten zien dat de provincie Gelderland met het ambitiedocument natuur, dat vorige week in de Staten is besproken, de goede weg in is geslagen. In de ambities van de provincie is natuurinclusief werken de norm en participatie is een belangrijk middel om de ambities waar te maken. De Jong heeft laten zien dat er in de gebouwde omgeving veel kansen zijn voor de natuur en van Zon bewijst dat participatie werkt, wanneer je vertrouwen geeft aan je inwoners!