Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 4 juli 2018

Fleur van der Schalk tijdens debat Voorjaarsnota

Tijdens de Statenvergadering van 4 juli bespraken de Gelderse Staten onder meer de Voorjaarsnota. D66-fractievoorzitter Fleur van der Schalk sprak daarover de onderstaande tekst uit.

“Deze Voorjaarsnota pakt door met de ambities uit het coalitieakkoord. Het financieel perspectief van de provincie is structureel en incidenteel gunstig en biedt de ruimte om het gesprek aan te gaan hoe we om willen gaan met maatschappelijke opgaven en partnerschap. D66 wil dat gesprek graag aangaan met Gedeputeerde Staten (GS) en de collega-Statenleden. Wij willen gezond investeren in Gelderland.

Meerjarige Investering Agenda Klimaat

Provinciale Staten (PS) heeft verantwoordelijkheid genomen met het breed aangenomen klimaatinitiatief van afgelopen maart. PS heeft de ambitie uitgesproken dat de provincie in 2050 100% klimaat- en energieneutraal is, met als tussen doel 55% emissiereductie in 2030. Hiermee maken we werk van de grootste uitdaging voor de komende decennia. Daadwerkelijke uitvoering van het klimaatinitiatief (evenals het landelijke klimaatakkoord en de net gepresenteerde klimaatwet) gaat alle facetten van het dagelijks leven raken. Dit leidt tot grote maatschappelijke vragen: Wie gaat het betalen? Hoe leiden we de beroepsbevolking op? Hoe krijgen we de samenleving mee?

Om serieus werk te maken van deze vraagstukken moeten we een volgende stap maken. De opgave voor klimaat vraagt om een langjarig investeringsprogramma, dat de provincie in staat stelt om voor een langere periode afspraken met partners te maken en een betrouwbare overheid te zijn. Daarom dienen we een motie in en verzoeken het college om:

• bij de begroting 2019 met een voorstel te komen om tot 2030 dertig miljoen euro per jaar te reserveren voor een langjarig investeringsprogramma Klimaat;

• dit voorstel op te nemen in de uitwerking van het Klimaatinitiatief;

• de systematiek van het langjarig programmeren over één jaar te evalueren en in deze evaluatie te kijken welke andere provinciale kerntaken gebaat kunnen zijn bij een langjarig investeringsprogramma.

We volgen hiermee de systematiek uit de MTR: we maken van onze incidentele middelen, structureel geld vrij tot 2030 voor klimaat. In totaal 360 miljoen euro. Is het genoeg? Waarschijnlijk niet, maar gelukkig hebben PS budgetrecht om het bedrag te verhogen als dat nodig is. We leggen bewust de inhoud nog niet vast, om in te kunnen spelen op alle ontwikkelingen die momenteel spelen en uitgewerkt worden. We realiseren ons dat een evaluatie na 1 jaar erg kort is, maar gelet op het plan van aanpak opstellen klimaatplan moeten we sowieso volgend jaar kijken waar we staan.

Duurzame energie

Ik stelde de vraag: Hoe krijgen we de samenleving mee? Dat brengt me op twee onderwerpen: duurzame scholen en grootschalige energieopwekking. We zijn blij met de voorgestelde uitwerking van de motie Groene Schoolpleinen en we hopen dat scholen daar nog dit najaar mee aan de gang kunnen. GS heeft daarnaast aangekondigd de regeling uit de GreenDeal scholen in 2019 niet voor te zetten. De huidige regeling is niet perfect, maar het doel, duurzame schoolgebouwen, vinden we van essentieel belang. Wij willen daarom graag dit najaar met GS kijken hoe we als provincie dit tóch kunnen blijven stimuleren en versnellen. Niet alleen met besparende maatregelen en duurzame opwek, maar ook om scholen zo snel mogelijk van het gas af te krijgen. Een lagere energierekening betekent meer geld voor onderwijs en een energieneutraal school gebouw met een groen plein draagt bij aan een beter klimaatbewustzijn van de leerlingen.

We kunnen er niet omheen: grootschalige duurzame energieopwekking is nodig om de doelstellingen van het klimaatinitiatief te behalen. Maar we weten ook: windmolens en zonneparken komen er niet vanzelf. Vorig jaar heeft PS de motie Duurzame corridors Gelderland aangenomen met als doel langs de hoofdinfrastructuur in Gelderland grootschalige duurzame projecten te realiseren met gemeenten. Een belangrijk element in de motie was draagvlak te creëren door de omgeving te laten delen in de winsten. Door mee te denken, mee te investeren én te profiteren van willen we wind en zon aantrekkelijk maken voor de samenleving. Ook dat is gezond investeren.

#GroenVooruit

Voorzitter, D66 wil GroenVooruit! We spreken we waardering en steun uit voor de investeringen in snelle fietsroutes in deze Voorjaarsnota. Met een goede fietsinfrastructuur is de fiets een volwaardig alternatief voor de auto. We verwachten daarom een ambitieuze werkagenda met bijbehorend investeringspakket, passend bij de aangenomen fietskoers.

Voor D66 bieden snelle fietspaden weer nieuwe mogelijkheden. Via fietsbruggen over de rivieren de Lek, Waal en IJssel ontsluiten we de provincie voor fietsers en verbeteren we de verbinding met aangrenzende provincies fors.

Groen vooruit kan ook met de auto. Een generatie betaalbare elektrische auto’s komt eraan en dat vraagt om een goede laadinfrastructuur. We juichen de verkenning naar kansrijke locaties voor laadvoorzieningen langs provinciale wegen toe. De trend is echter dat laden in de stedelijke omgeving en in de eigen woonwijk belangrijker wordt dan onderweg laden. Dit moet wat ons betreft bij de verkenning worden betrokken. Een motie met die strekking zal later worden ingediend met onze handtekening.

Fietsen en elektrisch rijden draagt bij aan een schone lucht en daarmee aan een gezond Gelderland. De vraag aan GS is of er al gedacht wordt aan metingen en uitleesmogelijkheden van luchtkwaliteit op ons fietspaden- en autowegennet, onder het motto “Gelderland levert je gezonde streken?” Bent u bereid om te investeren in meetpunten en uitleesmogelijkheden, zodat gebruikers kunnen kiezen en de provincie de emissie kan monitoren?

D66 wil #GroenVooruit en wil daarbij goeie ideeën uit de samenleving aangrijpen. We hebben de energie van een groep slimme en enthousiaste technasium studenten benut om te fileproblematiek A12 onder de loep te nemen. Voorwaarde was dat hun oplossingen RWS-proof waren. Het rapport is vanmorgen aangeboden aan PS. Dit sluit goed aan bij de werkagenda Slimme Mobiliteit en we vragen GS dan ook om na te gaan op welke wijze deze voorstellen kunnen worden benut voor filevermindering op de A12 of enige ander filetraject.

Vakmensen en GeoFort

Klimaat, energie, groene mobiliteit: deze grote transities kunnen niet plaatsvinden zonder goed opgeleide vakvrouwen en –mannen. We hebben hier nadrukkelijk aandacht voor gevraagd met de motie Samenscholing geboden.

Een vonk moet overslaan om meer mensen werkzaam te krijgen in de techniek. Daarom willen we een lans breken voor GeoFort. Als techniekmuseum en science centre maakt GeoFort leerlingen en docenten enthousiast voor techniekonderwijs. Voor dit doel heeft GeoFort 200.000 euro extra subsidie gevraagd om dit jaar 20.000 leerlingen kunnen ontvangen. Zonder deze extra bijdrage blijft dit steken op de helft. D66 vindt dat erg jammer, we willen dat de vonk voor techniek op zo veel mogelijk kinderen overspringt. We vragen GS, vanuit partnerschap en het aansluiten bij energie in de samenleving, om het groeiende GeoFort de helpende hand te reiken. Graag reactie.

Cultuur en erfgoed

Bij gezond investeren in Gelderland past investeren in een bloeiend cultureel leven. De reeks beslispunten voor subsidies aan onze Gelderse instellingen en festivals kunnen op onze warme instemming rekenen. Ook cultuur gaat over vonken en energie die aanstekelijk werkt! Onze zorgen over Het Gelders Orkest hebben we herhaaldelijk onder woorden gebracht. De Statenbrief Muziekhuis van het Oosten lijkt de symfonische voorziening voor landsdeel Oost een stap dichterbij te zijn gekomen. D66 kijkt uit naar het concrete voorstel over de plannen en de provinciale bijdrage bij de Begroting 2019.

Met de motie Verhaal van Gelderland wordt geïnvesteerd in het immateriële erfgoed van Gelderland. De vernieuwende en eigentijdse aanpak om de Gelderse geschiedenis in beeld te brengen geeft jong en oud, leerlingen en liefhebbers, kans om kennis te maken met de Gelderse monniken in de middeleeuwen tot aan de Nijmeegse krakers in de vorige eeuw. Voor onderwijspartij D66 is dit een mooie investering in Gelderland.

Gezond investeren

Tot slot: D66 wil gezond investeren in Gelderland. In de klimaatmotie komt de urgentie van de opgave en onze wens om het vermogen van de provincie langdurig te investeren samen. Het biedt de continuïteit waar de samenleving om vraagt. D66 staat voor een provincie, die samen met de Gelderlanders werk maakt van een gezonde toekomst.”